En basit tanımıyla mal rejimi, eşlerin evlilik öncesinde sahip oldukları veya evlilik birliği süresince edindikleri mallar üzerindeki yönetim, yararlanma ve tasarruf yetkilerini düzenleyen kurallar bütünüdür.

Bir evlilik sonlandığında (boşanma veya ölüm yoluyla), “Kimin ne kadar hakkı var?” sorusunun cevabı mal rejiminde gizlidir. Bu rejim, sadece bankadaki nakit parayı değil; gayrimenkulleri, araçları, şirket hisselerini ve hatta emeklilik ikramiyelerini bile kapsayan mali bir disiplindir.

Mal Rejimi Türleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu, eşlere kendi yaşam tarzlarına ve beklentilerine en uygun yapıyı seçebilmeleri için dört farklı seçenek sunmuştur:

1. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi: Türkiye’de 1 Ocak 2002’den sonra evlenen herkes için varsayılan, yani “yasal” mal rejimidir.
2. Mal Ayrılığı Rejimi: Eşlerden her birinin, evlilik süresince edindiği malın sadece kendisine ait olduğu sistemdir. Özellikle iş insanları ve riskli ticaretle uğraşan eşler tarafından tercih edilir.
3. Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi: Mal ayrılığına benzer ancak belirli malların (örneğin ailenin kullanımına özgülenmiş malların) hakkaniyet gereği paylaşılmasını öngörür.
4. Mal Ortaklığı Rejimi: Eşlerin mal varlıklarının ve gelirlerinin tek bir ortaklıkta birleştiği, daha radikal bir paylaşım modelidir.

Evlenen Eşler Hangi Mal Rejimine Tabiidir?

Pek çok kişi evlenirken otomatik olarak hangi kurallara tabi olduğunu bilmez. Hukukumuzda bu durum net bir kurala bağlanmıştır:

• Eğer bir sözleşme yapmadıysanız: 1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen tüm çiftler, kanun gereği kendiliğinden **”Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”**ne tabi olurlar.
• Seçim hakkı: Eşler, evlenmeden önce veya evlilik birliği devam ederken noterde yapacakları bir sözleşme ile yukarıda sayılan diğer rejimlerden birini seçebilirler.

Eğer 2002 öncesinde evlendiyseniz ve aranızda başka bir anlaşma yapmadıysanız, 2002 yılına kadar “Mal Ayrılığı”, bu tarihten sonrası için ise “Edinilmiş Mallara Katılma” hükümleri geçerli olacaktır.

Yasal Mal Rejimi Nedir? (Edinilmiş Mallara Katılma)

Günümüzde en çok uyuşmazlığın yaşandığı ve halk arasında “yarı yarıya paylaşım” olarak bilinen sistem budur. Ancak sanılanın aksine, her şey her zaman ikiye bölünmez. Bu rejimde mallar iki ana gruba ayrılır:

1. Kişisel Mallar (Paylaşıma Dahil Edilmeyenler)

• Eşlerden birinin sadece kişisel kullanımına yarayan eşyalar (kıyafetler, hobi malzemeleri vb.).
• Evlilikten önce sahip olunan varlıklar.
• Miras yoluyla kalan mallar veya karşılıksız kazandırmalar (bağışlar).
• Manevi tazminat alacakları.

2. Edinilmiş Mallar (Tasfiyede Paylaşılanlar)

• Çalışmanın karşılığı olan maaş ve ücretler.
• Sosyal güvenlik kurumlarından yapılan ödemeler.
• Kişisel malların gelirleri (Örneğin; miras kalan bir evin kira geliri edinilmiş mal sayılır ve paylaşılır).
• Çalışma gücü kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar.

Evlilik Sözleşmesi Nedir?

Halk arasında “Evlilik Sözleşmesi” olarak bilinen belgenin hukuki adı Mal Rejimi Sözleşmesi’dir. Bu sözleşme, çiftlerin kanunun sunduğu varsayılan sistemi reddedip, kendi mali geleceklerini belirledikleri bir mutabakattır.

Neden yapılır? Eşler, özellikle aileden kalan şirket hisselerini korumak, ticari risklerin diğer eşe yansımasını önlemek veya ileride yaşanabilecek bir boşanma sürecinde belirsizlikleri ortadan kaldırmak için bu yola başvururlar.

Geçerlilik Şartları:

• Sözleşme mutlaka noter huzurunda yapılmalıdır (düzenleme veya onaylama şeklinde).
• Evlenme başvurusu sırasında, hangi mal rejiminin seçildiği yazılı olarak da beyan edilebilir.
• Hukuka ve ahlaka aykırı maddeler (örneğin; “boşanırsak çocuk bende kalacak” gibi mal rejimi dışı konular) bu sözleşmenin bir parçası olamaz.

Neden Av. Büşra Kiraz ile Çalışmalısınız?

Mal rejimleri, sadece kanun maddelerini bilmekle çözülecek kadar basit değildir. Tasfiye süreci başladığında; artık değer, katılma alacağı, değer artış payı ve denkleştirme gibi son derece teknik hesaplamalar devreye girer.

Av. Büşra Kiraz olarak bu süreçte sunduğumuz hizmetler:

• Evlilik öncesi veya esnasında haklarınızı koruyan “Mal Rejimi Sözleşmeleri” hazırlamak.
• Boşanma aşamasında mal varlıklarının dökümünü yapmak ve gizlenen malları tespit etmek.
• Katılma alacağı ve değer artış payı davalarında profesyonel temsil sağlamak.
• Miras durumunda eşin mal rejiminden doğan haklarını savunmak.

Maddi geleceğinizi şansa veya kulaktan dolma bilgilere bırakmak, telafisi imkansız kayıplara yol açabilir. Sağlıklı bir mali planlama, huzurlu bir birliğin veya adil bir ayrılığın en temel şartıdır.